In het prestatiecontract Twentekanalen en IJsseldelta is er door middel van Annex XVIII Leerruimte, een instrument voor innovatie in het rivierengebied. Aannemerscombinatie BAM/Van der Herik, Deltares en Rijkswaterstaat werken binnen de leerruimte op gelijkwaardige voet samen aan efficiënter, betrouwbaarder en duurzamer rivierbeheer. Een van deze innovaties, een initiatief van de aannemerscombinatie, vormt het toepassen van flexibele kribben.

Deze kribben zijn opgebouwd uit Xstream-blokken. Deze blokken zijn niet nieuw, de (hele) grote broer passen we al toe langs de kust als kustverdediging. De blokken kunnen worden gestort en haken dan in elkaar tot een stevige constructie. Doordat er verder geen verankering nodig is, betekent dit ook dat de blokken eenvoudig weer opgepakt kunnen worden, ook een kribverlenging of verhoging is zo gestort.

Door een krib op te bouwen uit Xstream-blokken wordt deze gedeeltelijk waterdoorlatend, zo’n 60% van de krib bestaat uit holtes waardoor water en sediment door de krib kan spoelen. Dit biedt kansen voor het beïnvloeden van de rivierstroming en lokale sedimentdynamiek rond de kribben in de IJssel. Verder kunnen de holtes tussen de Xstream-blokken als habitat dienen voor verschillende organismen. De blokken zijn echter nog niet eerder in zoetwatersystemen toegepast in deze vorm, wat er precies gebeurt en in welke mate wordt dan ook door Deltares onderzocht.

Door het gebruik van flexibele kribben kunnen de onderhoudskosten voor de rivier op meerdere manieren verminderd worden. Vanwege de waterdoorlatendheid van de flexibele kribben zal het rivierwater niet meer alleen om de kribkoppen heen stromen maar voor een deel ook door de krib heen gaan. Verwacht wordt dat daardoor de erosie achter de kribkoppen zal afnemen zodat er minder ondieptes ontstaan en er dus ook minder gebaggerd hoeft te worden. Een verminderde baggerinspanning betekent een reductie in kosten en bovendien ook minder CO2-uitstoot. Ten tweede kunnen de flexibele kribben steiler gebouwd worden dan traditionele kribben. Zodoende is er minder materiaal nodig om de krib te bouwen. Als laatste is een flexibele krib eenvoudiger aan te passen of te verwijderen en op een andere locatie op te bouwen.

Daarnaast wordt er verwacht dat de flexibele kribben een positief effect hebben op de ecologische toestand van de rivier. De Nederlandse rivieren bieden weinig schuilplaatsen voor (jonge) vis. Er zijn nauwelijks waterplanten of open structuren onder water waar ze kunnen schuilen tegen sterke stroming of roofdieren. Vanwege de open vorm van een krib gebouwd uit Xstream-blokken, wordt verwacht dat met name jonge vis hier een toevluchtsoord zal vinden.

In de zomer van 2019 start de pilot flexibele kribben. Er worden drie flexibele kribben aangelegd in het zomerbed van de IJssel bij km 992, nabij Kampen. Het pilotproject wordt uitgevoerd als onderdeel van de Leerruimte Self Supporting River System. In deze innovatie wordt het functioneren van de flexibele kribben in de praktijk onderzocht. De effecten op de sedimenthuishouding en de ecologische toestand worden gemonitord. Er wordt onderzocht of en in hoeverre de kribben aan bovengenoemde verwachtingen voldoen.

De Xstream-blokken zijn nu in productie. Een eerste exemplaar is al aangeboden aan Nelly Kalfs. (foto) Nieuwsgierig naar de blokken? In de ontvangsthal in het kantoor in Arnhem kunt u ze binnenkort bekijken. Voor meer informatie over de leerruimte in het prestatiecontract Twentekanalen en IJsseldelta kijkt u hier.